Sudovi moraju ispitati negativno mišljenje ANB-a: Usvojena ustavna žalba ruskog državljanina o protjerivanju

Ustavni sud Crne Gore usvojio je ustavnu žalbu ruskog državljanina T.D. i ukinuo presudu Vrhovnog suda kojom je odlučivano o njegovom protjerivanju iz Crne Gore, jer mu nije pruženo pravo na pravično suđenje.

U ustavnosudskom postupku je utvrđeno da Vrhovni i Upravni sud Crne Gore nijesu ispitali da li T.D. zbilja predstavlja opasnost po nacionalnu bezbjednost Crne Gore, što je utvrdila Agencija za nacionalnu bezbjednost, kao i da li bi protjerivanjem u Rusiju mogao biti izložen mučenju ili zlostavljanju jer je pripadnik manjinske, jezidske etničke zajednice.

Ministarstvo unutrašnjih poslova, a potom Upravni i Vrhovni sud odbili su njegov zahtjev za međunarodnu zaštitu – azil, pozivajući se na negativno mišljenje Agencije za nacionalnu bezbjednost. ANB je utvrdio da postoje smetnje sa aspekta nacionalne bezbjednosti, bez navođenja konkretnih razloga, da taj akt predstavlja “klasifikovani dokument”, te da nije dužna da te smetnje obrazloži.

Iako su Upravni sud i Vrhovni sud imali zakonska ovlašćenja da efikasno ispitaju činjenice na kojim je zasnovana odluka o odbijanju zahtjeva za međunarodnu zaštitu, oni to nijesu učinili, ocijenio je Ustavni sud, pozivajući se na praksu Evropskog suda za ljudska prava.

“Sudovi su imali mogućnost da pribave klasifikovani dokument i da, van ročišta i bez prisustva stranaka, izvrše uvid u tajne podatke prikupljene o podnosiocu ustavne žalbe. Na taj način mogli su ispitati osnovanost razloga zbog kojih je Agencija za nacionalnu bezbjednost dala negativno mišljenje u odnosu na podnosioca, ali i utvrditi koje činjenice bi mogle biti otkrivene podnosiocu ustavne žalbe, a da se pri tom ne ugrozi nacionalna bezbjednost”, navodi se u odluci Ustavnog suda.

T.D. je u postupku traženja azila naveo da bi u Rusiji bio proganjan jer je pripadnik jezidske zajednice i da bi povratkom u zemlju porijekla bio krivično gonjen u politički motivisanom postupku, te da mu u slučaju povratka prijeti opasnost da će biti podvrgnut mučenju, nečovječnom i poniživajućem postupanju.

Ustavni sud je utvrdio da se ni Ministarstvo unutrašnjih poslova ni sudovi nijesu bavili procjenom opšteg sigurnosnog rizika, kao ni individualnog rizika u slučaju povratka podnosioca u zemlju porijekla. Sudovi su se rukovodili isključivo mišljenjem Agencije za nacionalnu bezbjednost da postoje razlozi koji predstavljaju smetnju sa aspekta nacionalne bezbjednosti, zanemarujući praksu Evropskog suda prema kojoj su bili dužni da sprovedu temeljnu i strogu procjenu stvarnog rizika kojem bi podnosilac bio izložen u slučaju povratka u zemlju porijekla.

Ta procjena mora biti temeljna i stroga, navodi se u odluci Ustavnog suda, a podrazumijeva dužnost da se utvrdi opšte stanje u zemlji porijekla, kao i individualni rizik koji postoji u slučaju podnosioca, shodno praksi Evropskog suda za ljudska prava.

Podsjećamo, u ovom predmetu Ustavni sud je 19. marta donio privremenu mjeru kojom je, do donošenja konačne odluke, obustavio protjerivanje T.D. iz zemlje.